Odszkodowanie za roztrwoniony majątek przez małżonka

Blog

Skontaktuj się z nami

20-06-2024
Odszkodowanie za roztrwoniony majątek przez małżonka

Najpopularniejszy post

Gotowe pomysły na biznes prosto do Twojej skrzynki

Wyślij

W dniu 14 maja 2024 r. Izba Cywilna Sądu Najwyższego (sygn. akt III CZP 38/23) podjęła bardzo interesującą uchwałę. Otóż wynika z niej, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej sąd rozstrzyga także o roszczeniach wynikających z nieusprawiedliwionego rozporządzania majątkiem wspólnym na własne potrzeby. Oznacza to, że jeden były małżonek może zapłacić odszkodowanie drugiemu.

 

O co dokładnie chodzi?

 

Bywają sytuacje, w których jedno z małżonków trwoni wspólny majątek podczas trwania związku. Wówczas w toku postępowania o podział majątku wspólnego istnieje możliwość dochodzenia zwrotu środków bądź roszczenia odszkodowawczego.

 

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego w postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami (art. 567 § 1 i 3 w zw. z art. 684 Kodeksu postępowania cywilnego – KPC) sąd z urzędu rozstrzyga także o roszczeniach wynikających z nieusprawiedliwionego rozporządzenia składnikami majątku wspólnego przez jednego z małżonków na własne potrzeby przed ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej.

 

W rzeczywistości pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy stanowi rozwinięcie dotychczasowego orzecznictwa w tym zakresie.

 

Roztrwonienie majątku a roszczenia

 

Samo pojęcie roztrwonienia majątku nie wzbudza kontrowersji. Mianowicie chodzi tutaj np. o wydawanie pieniędzy na zbytki lub gry hazardowe. Inaczej wygląda jednak kwestia roszczeń powstających w wyniku roztrwonienia. Dominują w tym zakresie bowiem dwa poglądy.

 

Zgodnie z pierwszym stanowiskiem roszczenia jednego byłego małżonka przeciw drugiemu mają charakter odszkodowawczy. Ich podstawą prawną jest art. 415 Kodeksu cywilnego. Więcej prawników skłania się jednak ku drugiemu poglądowi. W jego myśl znajduje tutaj analogiczne zastosowanie art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRiO), zgodnie z którym nakazujący każdemu z małżonków zwrócić m.in. wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód.

Zwrot nakładów z urzędu?

 

Wątpliwość, czy zwrotu nakładów można dokonać z urzędu, jest niezwykle istotna z punktu widzenia proceduralnego. Jeśli bowiem odpowiedź byłaby negatywna, wówczas niezbędny byłby wniosek strony w tym przedmiocie.

 

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 lutego 2008 r. (sygn. akt III CZP 148/07) zwrócił uwagę na art. 45 KRiO. Tym samym przyjął on, iż o zwrocie wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków sąd orzeka z urzędu.

 

Jest to przeciwieństwo zwrotu wydatków i nakładów z majątku osobistego małżonka na majątek wspólny. Do podniesienia tego typu roszczenia konieczny jest bowiem wniosek strony.

 

Krytyczni wobec powyższych poglądów są niektórzy prawnicy. Ich zdaniem sądy nie mają kompetencji do działania z urzędu w sprawach dotyczących roszczeń odszkodowawczych za roztrwoniony majątek wspólny. Zwracają oni również uwagę na art. 618 § 1 KPC. Otóż w przypadku tego przepisu wypracowane zostało stanowisko, w myśl którego rozstrzyganie o wzajemnych roszczeniach współwłaścicieli wynikających z posiadania rzeczy wymaga wystąpienia przez uczestnika z odpowiednim żądaniem.

 

Uporządkowanie spraw związanych z rozstaniem bywa trudne i czasochłonne, szczególnie gdy strony są skonfliktowane lub muszą dokonać wzajemnych rozliczeń. Z tego względu każde uproszczenie proceduralne jest korzystne z punktu widzenia stron postępowania.

Sprawdzam ofertę kancelarii